La Retbutiko
FEL, ĉiam io nova! Por skribi al ni
Indekso
Aktualaj kaj novaj temojĈefa FEL-indekso
Retbutiko
Eldonoj
Ekspedmanieroj
Via konto
Kiel pagi?
La IBAN-sistemo
Kreditkartoj
Adresŝanĝoj
Privilegiaj klientoj

Esprimaro, promeno tra Edeno
Promenoj en Edeno

  • Verkinto: Petro Desmet'
  • Speco: lernilo/vortaro/informilo, FEL
  • Haveblo: En stoko
  • Formoj: libro glubindita €12.00
  • Priskribo: Ĉu vi deziras esprimi, ke iu estas iom ebria? Dekojn da esprimoj vi trovos ĉe "ebria" en Esprimaro. Kaj tio por pli ol 550 nocioj.
    Ĉu vi volas scii, kiuj bestoj roras aŭ kvivitas aŭ krikrias? Plena listo troveblas en Esprimaro!
    Kiel oni bilde substrekas, per komparo, ke io aŭ iu estas bela? Esprimaro instruos vin!
    Esprimaro estas inversigita PIV! PIV klarigas la sencon de la vortoj. Ĝi iras de vorto al nocio. Esprimaro inverse, iras de nocio al vortoj ... liveras vortojn por esprimi nociojn.
  • Paĝoj: 140
  • Larĝo: 135 mm
  • Alto: 208 mm
  • Eldonjaro: 2019
  • Pezo: 171 g
  • ISBN: 978-90-77066-60-7
  • Recenzo:
  • Pritakso: 6/6 Aldoni mian pritakson
    ★★★★★★ Tiu ĉi libro estas vera trezorejo. Ĝi helpas min multege ĉe mia vortarfarado. (József Horváth)
Retmesaĝo de novaj
FEL ĉe Facebook
FEL ĉe Twitter

Galope tra Edeno


2019/10, p. 26
monato.be/2019/012501.php -

Ĉu vi scias, per kiu voko oni haltigas ĉevalon en Esperanto kaj kiel oni reirigas ĝin? Ĉu vi konas la blekojn (bestsonojn) de ĉevalo? Kaj krome: kie kaj kiel oni trovas respondojn al tiuj demandoj? – Nu, ĉiuj troveblas en PIV, sed – ho, ve – ofte kaŝite kaj en nesistemaj lokoj. La ĵus aperinta Esprimaro – Promenoj en Edeno de la konata flandra leksikografo Petro Desmet' 1 malkaŝas ilin en rapide konsulteblaj registroj.

En la ĉapitro pri „bestoblekoj” ni legas ekzemple: „ĉevalo: henas, ronkas, snufas, snufegas, nazobruas, blovas” – kaj samspece pri pli ol 470 aliaj bestoj. Ankaŭ inversigita listo ekzistas: „heni: ĉevalo, mulo, mustango, poneo, stalono, zebro”. Simile kiel bestoj, ankaŭ objektoj „blekas”. Kiam pezaĵoj kunpuŝiĝas ili „diras” bac! kaj la trumpeto konsole vokas trateratra! – jen plia listo de la Esprimaro. Ĝi plusendas nin al ankoraŭ plia ĉapitro, nome tiu pri interjekcioj. Kaj tie ni intuicie kaj tuje trovas la respondon al la tekstkomencaj demandoj: „haltigo de laborbesto, de ĉevalo: pru!” kaj „instigo de ĉevalo al moviĝo: hot hoto!”.

Leporkoro

Kiel variigi adjektivajn esprimojn kun „tre”? Aparta ĉapitro instruas ekzemple „diligenta kiel abelo”, „ĵaluza kiel Otelo”, „stulta kiel ansero, kiel ŝafo, kiel la ŝafoj de Panurgo”. Aparte tiklaj en la internacia lingvo estas esprimoj komprenendaj ne laŭvorte, sed metafore. Ĉu alilingvano komprenos ilin? Esprimaro eltiris el PIV la klasikajn metaforojn, kiuj de jardekoj formas parton de la Esperanta kulturo. Konata ekzemplo estas „leporkoro”. Laŭvorte ĝi signifas la internan organon de tiu besto. Sed metafore – kaj eĉ pli ofte – ĝi estas bilda esprimo por timemulo. Sub tiu kapvorto la Edenaĵo prezentas ĝin, do de la signifo al la vortoformo.

Alia specimeno: „Opinio: Samopiniantoj: Ĥoro: Aro da samopiniantaj personoj: la ĥoro de la kriistoj kaj mokistoj.

Pri proverboj kaj frazeologiaĵoj temas la plej ampleksa ĉapitro, kiun mi laste volas mencii tie ĉi (estas ankoraŭ pliaj). Kiel ĉe la „leporkoro” ankaŭ ĝi ordigas de la signifo al la vortoj, dum en PIV estas inverse, nome de la vortformo al la signifo. Ekzemplo: akord' – en plena akordo: iri brako en brako. [...] – ne akordiĝi: akordi kiel akvo kaj fajro [...], kaj tiel plu ĝis la sencokomplekso zorg', kiu sola enhavas preskaŭ tridek subideojn; la lasta estas „certigi sin por estonto: gardi kandelon por la nokto”.

Vortaro neniam estas plena

Ĉu misoj kaj mankoj? Nu, vortaro neniam estas „plena”, ĉiam estas nur etapo. Dum jaroj mi feliĉe kunloĝadas kun testuda paro, do mi unue serĉis, kiel testudoj blekas, sed fi!, ve! kaj fek! – mankas!? (ĉiuj postaj kursivoj ĉerpitaj el la libro kaj adaptitaj). Kia abismo de mizero mi tuj volis ekboji, sed poste decidis el la mizero virton fari kaj alporti mian ŝtoneton por la venonta eldono: testudo: blovas, pepas (la vireto dum seksumado). La „manko” kompreneble dependas de la principo, fidele kiel hundo sekvi PIV, kiu jam delonge estas maljuna knabino (kerne de 1967, 1987). Avantaĝo estas la firma grundo de klasikeco, malavantaĝo ioma postrestinteco. Ni tamen ne dancu laŭ PIV-a fajfilo, se ĝi mem instruas al ni kontraŭfundamentajn herezojn: la vorto „kŭaksi” (bufo) estas simple malĝusta. Esperanto ne havas la sonon [w] kiel en angla [water] kontraste al [v], simile kiel ĝi ne havas la sonojn [ä], [ü], [ö] kaj multajn aliajn. La litero „ŭ” do ne povas indiki sonon neekzistantan nialingve. Tial estas ĝustaj nur „kvaksi” aŭ „kuaksi”, eĉ se PIV la misan formon (dubinde) atribuas al Zamenhof 2.

Por resume tiri la medolon de l' Esprimaro: Por tiu, kiu plaŭde-feliĉe naĝetas en la kiel-vi-fartas-lago, ĝi ne havos apartan gravecon. Ĉiuj, kiuj partumas kun la aŭtoro la amon al esprimriĉa, sukplena, variflora Esperanto, ĝin danke, tuje kaj ĝue akiros. Por leksikografoj-kolegoj ĝi estas nepraĵo kaj kontribuu al pliriĉigo de laŭeble multaj vortaroj.

Bernardo Pabst

Esprimaro, promenoj en Edeno de Petro Smet


Septembro 2019
esperanto-sumoo.pl/recenzojsep2019.html#r2019-09.19
Mi multon lernis el la libro. Estus utile relegi ĝin, ofte uzadi ĝin. Interese estus legi ĝin en grupo de progresintoj el diversaj landoj aŭ kulturoj, pridiskuti, elektadi esprimojn kaj libere esprimi, kiujn esprimojn oni ŝatus uzi kaj kiujn ne, donante kialojn por siaj elektoj.
Estis stulte de mi decidi legi 5 paĝojn tage. Tiu ĉi libro ne estas romano sed ia vortaro. Unu du paĝoj sufiĉus por taga laboro. Tial mi legis en porcioj: iom matene, pli tagmeze kaj iom vespere. Zorgema leganto farus notojn por si por ne forgesi siajn eltrovitaĵojn.
Kelkaj esprimoj en tiu ĉi Edena promenejo estas ĉarmaj, memorindaj, dum kelkaj aliaj estas tro bibliaj (por mia uzo), tro laŭ malnovaj vivmanierojsed certe zamenhofaj. Ekzemple kelkajn terkultivistajn aŭ brut-bredistajn esprimojn la nuna urbanaro eble ne komprenus. Kelkajn esprimojn en mia finna kulturo oni komprenas iom alimaniere ol en tiu ĉi Esprimaro. Ĝuste pri tiaj detaloj kaj diferencoj estus tre interese paroli en internacia grupo. Tiun ĉi libron oni devas posedi, ne nur pruntepreni.

Nebulino (Finnlando)

Mia pritakso

Steloj:
FEL-kodo Pasvorto (pasvorto forgesita)

Ne pli ol 250 signoj. Eblas uzi iksojn por E-literoj. Se vi faris eraron, pritaksu denove. La malnova versio estos viŝita.